Więcej marek od

Niebo nad Teneryfą zagrożone?

 

Gdy mówimy Teneryfa, myślimy: Kanary, wieczna wiosna, błogi spokój. Czy ktokolwiek wpadłby jednak na to, aby wśród skojarzeń z rajską wyspą wymienić łańcuch górski na księżycu? Jest i taki, znajduje się w północnej części widocznej strony naszego satelity. Nazwał go tak szkocki astronom Charles Piazzi Smyth, ponieważ udało mu się go zaobserwować właśnie na Teneryfie. Za jego życia (1819-1900) warunki do obserwacji astronomicznych były tam idealne. Dziś to wciąż najmniej zanieczyszczone światłem niebo w Europie, ale musimy być bardzo czujni, aby i tam świetlna łuna spowodowana przez nadmierne oświetlenie nocne nie przysłoniła nam gwiazd.

Zapomnieliśmy jak wygląda rozgwieżdżone niebo

 

Szacuje się, że jedna trzecia ludzkości (w tym 60% Europejczyków i 80% mieszkańców Ameryki Północnej) drogę mleczną może znać jedynie ze zdjęć. W większości terenów zurbanizowanych po prostu jej nie widać. To efekt nadmiernego oświetlenia nocnego, czyli tzw. zanieczyszczenia światłem.

 

Ze szczytu wulkanu Teide na Teneryfie gwiazdy cały czas są doskonale widoczne. Nie oznacza to jednak, że Teneryfy problem zanieczyszczenia światłem nie dotyczy. Wyspy Kanaryjskie to przecież turystyczny raj, a skoro są turyści, są też oświetlone całą noc hotele, restauracje i kluby. Lokalne gminy stoją więc przed ogromnym wyzwaniem. Z jednej strony są zobowiązane do tego, by zapewnić mieszkańcom i tłumnie odwiedzającym wyspy turystom komfort i bezpieczeństwo po zmroku, z drugiej muszą troszczyć się o interesy astrologów i amatorów obserwacji gwiazd, dla których Wyspy Kanaryjskie są jedną z ostatnich w Europie enklaw czystego nieba.

Jest kompromis

 

„Ta technologia zaspokoi potrzeby lokalnych obserwatoriów astronomicznych, pomoże nam zmniejszyć zużycie energii elektrycznej przez oświetlenie publiczne o ok. 65% oraz otworzy nam drogę do wdrażania rozwiązań smart city w naszej miejscowości.” – mówił Lope Alfonso burmistrz miasta i gminy Puerto de la Cruz, leżącego w północnej części Teneryfy. Technologia o której mowa to inteligentne oprawy oświetleniowe LED. Decyzją burmistrza zastąpiły one 6 000 wykorzystywanych dotychczas opraw ulicznych. Od tych tradycyjnych różni je wiele:

 

·       Barwa emitowanego światła. Inteligentne oprawy LED świecą ciepłym, naturalnym światłem, które nie utrudnia obserwacji nieba.

 

·       Dystrybucja światła. Wszystkie zastosowane oprawy kierują światło ku dołowi. Nie rozprasza się więc ono w atmosferze.

 

·       Efektywność. Inteligentne oprawy LED są efektywniejsze o ok. 65%  od oświetlenia tradycyjnego i o 16% od „bursztynowych” źródeł LED, które także są często wykorzystywane, by zminimalizować efekt rozświetlenia nieba.

 

·       Sposób zarządzania. Oprawami Philips Luma i Philips ClassicStreet da się sterować zdalnie przy pomocy specjalnej aplikacji na komputer i urządzenia mobilne (Signify’s Interact City System). Światło można więc łatwo rozjaśnić bądź przyciemnić bez konieczności pracy na wysokościach. Do systemu zostanie podłączonych także 1500 wciąż wykorzystywanych lamp sodowych.

 

·       Czujniki światła dziennego. 100 z 6000 tysięcy zainstalowanych opraw zostanie wyposażonych w inteligentne czujniki światła dziennego, które będą automatycznie uruchamiać je o zmroku i gasić nad ranem. Jeśli rozwiązanie się sprawdzi, nie jest wykluczone, że dołączą do nich inne inteligentne sensory np. czujniki dźwięku, zanieczyszczeń powietrza czy natężenia ruchu ulicznego.

 

Montaż nowych opraw ma się zakończyć w sierpniu 2018 r. Czy to wystarczy, aby niebo nad Teneryfą pozostało przejrzyste? Jeśli inne gminy podejmą podobne działania, powinniśmy być o to spokojni. A nie jest to ich dobra wola, lecz wymóg prawny – od 1988 r. niebo nad Wyspami Kanaryjskimi chroni bowiem ustawa o jakości warunków obserwacji astronomicznej dla obserwatoriów Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC).  Od tego czasu wszystkie gminy na wyspach są zobowiązane do poszukiwania rozwiązań mających na celu łagodzenie skutków zanieczyszczenia światłem.

tenerife-body

Czemu Teneryfa zawdzięcza tak dobre warunki do obserwacji gwiazd?


Nocne niebo najlepiej widoczne jest w miejscach oddalonych od dużych ośrodków miejskich, a Teneryfa za sąsiadów ma jedynie Ocean Atlantycki i Saharę. Największym zagrożeniem dla przejrzystości nieba są więc ośrodki miejskie znajdujące się na wyspie, a tam jak wiemy, od 30 lat podejmowane są działania na rzecz ograniczenia zanieczyszczenia światłem.

 

Kluczowe jest także ukształtowanie terenu wyspy. Teneryfa jest wybitnie górzysta, a jej najwyższy szczyt, czyli wulkan Teide mierzy 3718 m. n.p.m. Na takiej wysokości atmosfera jest rzadsza, a niebo lepiej widoczne. W obserwatorium astronomicznym na górze Teide zobaczymy więc 83 z 88 znanych konstelacji, Wenus, Saturna, Marsa czy Jowisza. Wszystko to pod warunkiem, że nie zaśmiecimy atmosfery nad wyspą sztucznym światłem.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz do naszego eksperta

 

Dr Paweł Morawski
z wykształcenia fizyk, od ponad 12 lat związany z firmą Philips Lighting Poland